Hầu như người Việt Nam chúng ta ai cũng biết đến bài hát "Bắc Kim Thang". Nhất là đối với em trẻ nhỏ, bài hát này gần như gắn bó với tuổi thơ của mỗi chúng ta. Nhưng khi hỏi ra thì gần như 90% người biết bài hát này đều không hiểu ý nghĩa của nó kể cả những người lớn. Vậy bạn có thắc mắc về ý nghĩa thật sự của bài hát này không ?
Đầu tiên để nói về ý nghĩa cùa bài hát, chúng tôi xin phép được kể lại một câu chuyện cổ tích từ một cụ già 80 tuổi cho các bạn nghe.
"Ngày xưa, tại một vùng quê nọ, có hai người bạn chơi thân với nhau. Một người làm nghề bắt ếch, còn người kia làm nghề bán dầu để thắp đèn. Nhà họ tách biệt với khu chợ bởi một con sông, chính vì thế mỗi sáng khi mang hàng ra chợ bán thì họ phải đi qua một cây cầu bắc ngang qua con sông. Hai người chơi thân với nhau từ nhỏ, đến một hôm thì mẹ anh bán ếch bệnh nặng qua đời. Anh bán dầu dùng tiền của mình để giúp đỡ hậu sự cho mẹ anh bán ếch. Từ đó anh bán ếch luôn cảm kích người bạn thân của mình.
"Hầu như 90% người nghe đều không hiểu ý nghĩa bài hát"
Đến một ngày, trên đường đi bắt ếch để mang ra chợ bán, anh bán ếch nghe được tiếng kêu thảm thiết trên đồng. Anh theo tiếng kêu mà tìm thì phát hiện ra một con bìm bịp và một con le le đang bị mắc vào bẫy của một người nào đó. Chúng vì giành ăn với nhau mà mắc bẫy, nhìn thấy anh chúng liền van xin anh cứu chúng và hứa sẻ báo đáp sau này. Cảm thấy tội nghiệp nên anh gỡ chiếc bẫy để chúng bay đi.
Vài ngày sau đó con bìm bịp và le le bay đến nhà anh bán ếch và báo với anh rằng chúng nghe lén được hai con ma da ở dưới sông bàn kế với nhau, chúng sẽ kéo chân anh bán ếch và anh bán dầu để chúng được đầu thai. Trong vòng 7 ngày nếu chúng không kéo được hai anh thì chúng không thể đầu thai được nữa, Và chúng chỉ có thể thực hiện kế hoạch vào rạng sáng, khi anh bán dầu ra chợ và khi anh bắt ếch về nhà.
Anh bán ếch đem mọi chuyện kể lại cho anh bán dầu nghe nhưng anh bán dầu không tin và cho rằng đây là chuyện vớ vẩn, mê tín dị đoan. Vì lo cho bạn mình nên anh bán ếch lấy lý do giỗ mẹ nên mời anh bán dầu sang nhà ăn nhậu cho say và không đi qua cầu để bán dầu được. và những ngày hôm sau cũng thế, anh bán ếch lần lượt tìm lý do để chuốc say anh bán dầu. Nhưng đến ngày thứ 7, vì quá say nên anh bán ếch ngủ quên mất, anh bán dầu tình dậy và nhận ra mình không đi bán cả tuần nay nên nhanh chóng chạy ra chợ để bán hàng.
"Ảnh minh họa bìm bịp và lele"
Khi đi qua cầu, hai con ma da dùng phép thuật làm cầu trơn và anh bán dầu té xuống cầu và chết. Tuy rất đau buồn cho số phận bạn mình nhưng kỳ hạn 7 ngày vẫn còn nên anh bán ếch chờ qua ngày mai mới dám vớt xác bạn mình để làm hậu sự. Hai con le le và bìm bịp cũng đau xót cho anh bán dầu nên đã khóc thương và dùng kèn trống đám ma để tiễn biệt."
Đó là câu chuyện cổ tích được truyền miệng về ý nghĩa của bài hát bắc kim thang. Câu chuyện này lý giải cho 4 câu hát :
Chú bán dầu, qua cầu mà té.
Chú bán ếch, ở lại làm chi.
Con le le đánh trống thổi kèn,
Con bìm bịp thổi tò tí te tò te.
Còn về 2 câu đầu tiên của bài hát là "bắc kim thang, cà lang bí rợ, cột qua kèo, là kèo qua cột” là để ám chỉ tình bạn thân thiết và gắn bó như anh em của anh bán ếch và anh bán dầu.
